Ryby w diecie dziecka – na co zwrócić uwagę?

Ryby niewątpliwie są istotnym elementem codziennej diety. Stanowią wartościowe źródło składników odżywczych, w tym pełnowartościowego białka oraz niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, które mają korzystny wpływ na układ nerwowy dzieci, a także ich rozwój psychomotoryczny. Ponadto, ryby tłuste, takie jak łosoś, makrela czy śledź zawierają duże ilości witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego rozwoju układu kostnego u dzieci. Ryby morskie cechują się również wysoką zawartością jodu, którego niedobór może prowadzić do niedoczynności tarczycy.

Których ryb unikać?

Mimo prowadzenia licznych kampanii na terenie Polski, spożycie ryb w naszym kraju nadal jest niewystarczające i rocznie wynosi około 12 -13 kg na mieszkańca (w porównaniu mieszkaniec Włoch spożywa przeciętnie ok. 26 kg ryb rocznie, natomiast mieszkaniec Hiszpanii aż 42 kg rocznie!). Jednakże, prowadzone kampanie nie uwzględniają potencjalnego ryzyka, jakie niesie ze sobą jedzenie określonych gatunków ryb. Ryby, szczególnie drapieżne, kumulują w bardzo dużym stopniu wszelkie zanieczyszczenia (dioksyny, metale ciężkie). Zawartość tych szkodliwych związków chemicznych w rybach zależy także od ich sposobu żerowania, wieku oraz obszaru geograficznego, z którego pochodzą. Dlatego też, kobiety ciężarne, karmiące oraz małe dzieci powinny ograniczyć spożywanie ryb drapieżnych (tuńczyka oraz mniej popularnych w Polsce rekina i miecznika) do 100 g tygodniowo. Zdecydowanie zaleca się wykluczenie z diety pangi, gdyż pomimo niskiej ceny zawiera duże ilości szkodliwych substancji, przy jednoczesnej niskiej wartości odżywczej.

Konserwy rybne również nie są odpowiednim produktem dla dzieci, gdyż są produktem wysoko przetworzonym. Procesy technologiczne wykorzystywane do ich produkcji powodują obniżenie wartości odżywczej tego produktu. Najtańsze konserwy rybne często produkowane są z rybich odpadków i resztek oraz konserwowane są szkodliwym azotynem sodu.

Jaka ryba będzie zatem najlepszym wyborem dla dzieci?

Kluczem do zdrowej diety jest zawsze urozmaicenie, dlatego ważne jest by podawać dziecku zarówno ryby morskie, jak i słodkowodne. Zaleca się spożywanie ryb dwa razy w tygodniu. Do szczególnie polecanych dla dzieci ryb tłustych należą łosoś i makrela atlantycka. Ryby chude, które mogą być spożywane przez dzieci to dorsz, mintaj oraz sola. Wartościowymi rybami słodkowodnymi będą pstrąg, karp i węgorz.

Warto pamiętać, by starać się wybierać mniejsze ryby, gdyż większe okazy są zazwyczaj starsze, co oznacza, że w trakcie swojego życia skumulowały więcej szkodliwych substancji.

Jak odpowiednio przyrządzać ryby?

Zalecenia żywieniowe dla dzieci dotyczące spożycia ryb powinny również uwzględniać odpowiedni sposób obróbki kulinarnej. Większość zanieczyszczeń kumuluje się w tłuszczu, dlatego najlepszym sposobem obróbki termicznej będzie pieczenie w folii, gotowanie na parze i w wodzie. Jeśli decydujemy się gotować, pamiętajmy by włożyć rybę do gotującej się wody- w ten sposób zachowa więcej cennych składników odżywczych. Jednocześnie zaleca się unikanie ryb wędzonych, gdyż w czasie wędzenia wytwarzają się związki, które są szkodliwe dla zdrowia.

 

Spis piśmiennictwa:

  1. Kołodziejczyk M.: Spożycie ryb i przetworów rybnych w Polsce- analiza korzyści i zagrożeń, Roczniki Państwowego Zakładu Higieny, 2007
  2. Kubasiak M., Oleksiuk K., Dziubanek G.: Ryby w diecie dziecka- korzyści i zagrożenia; optymalne zalecenia, Zagrożenia zdrowotne wśród dzieci i młodzieży, 2011
  3. Rejman K., Kowrygo B., Janowska M.: Wybory konsumentów na rynku ryb, owoców morza i ich przetworów wobec sytuacji w branży rybnej, Handel Wewnętrzny, 2015