Autyzm dziecięcy – czy diety alternatywne działają?

Autyzm dziecięcy jest złożonym zaburzeniem rozwoju, które charakteryzuje się opóźnieniem lub nieprawidłowościami w trzech sferach- interakcji społecznych, komunikowania się oraz zachowania i zabawy.

Co może zaalarmować rodzica?

Jak wskazują badania, pierwsze objawy autyzmu pojawiają się pomiędzy 6 a 12 miesiącem życia dziecka. Większość dzieci, u których zostaje zdiagnozowany autyzm, nawiązuje względnie prawidłowy kontakt wzrokowy. Dzieci te uśmiechają się, jednak jakość i częstotliwość uśmiechu zmniejsza się od 6 do 12 miesiąca. Z czasem dzieci zasłaniają swoje oczy lub odwracają twarz, aby uniknąć kontaktu wzrokowego. Innymi objawami są: awersja na kontakt fizyczny (dzieci te nie lubią być trzymane na rękach i niechętnie się przytulają), brak reakcji na własne imię, nieokazywanie przywiązania i więzi emocjonalnej z rodzicami, brak rozwoju mowy lub nieprawidłowości z nią związane, takie jak brak gaworzenia lub brak modulacji głosu.

Poszukiwanie optymalnej diety

Z racji tego, że autyzm należy do zaburzeń rozwojowych o najgorszym rokowaniu, poszukiwane są coraz nowsze sposoby leczenia, w tym stosowanie określonych diet. Największym zainteresowaniem cieszą się diety eliminacyjne, w których wyklucza się z diety określone produkty. Przykładem jest dieta bezglutenowa oraz dieta bezkazeinowa.  Rodzice decydują się także często na dietę ketogenną (w której większość kalorii pochodzi  z tłuszczu, natomiast spożycie węglowodanów znacznie się ogranicza). Co mówią badania o skuteczności wyżej wymienionych diet?

Wyniki przeprowadzonych badań

W jednym z niedawno opublikowanych badań opisano interwencję dietetyczną, którą przeprowadzono wśród 45 dzieci w wieku 3-8 lat ze zdiagnozowanym spektrum autystycznym. Uczestnicy badania zostali podzieleni równo na 3 grupy:

– grupa 1 otrzymywała zmodyfikowaną dietę ketogenną (60% energii pochodziło z tłuszczu, 30% z białek i 10% z węglowodanów),

– grupa 2 otrzymywała dietę bezglutenową i bezkazeinową,

-grupa 3 nie otrzymywała żadnej specjalnej diety i stanowiła grupę kontrolną, jednak rodzice zostali poinformowani o tym, jak powinna wyglądać zbilansowana dieta dziecka.

Przed i po 6 miesiącach rozpoczęcia terapii dietetycznej został przeprowadzony test ATEC, który oceniał efektywność leczenia dzieci w 4 aspektach: komunikacja, uspołecznienie, świadomość poznawcza i rozwój fizyczny. Dzieci stosujące dietę ketogenną oraz bezglutenową i bezkazeinową wykazały znaczącą poprawę w teście ATEC w porównaniu z grupą kontrolną. Dieta ketogenna skutkowała lepszymi wynikami w świadomości poznawczej (reagowanie na własne imię, bawienie się zabawkami) i uspołecznieniu (nieunikanie kontaktu wzrokowego, brak napadów złości).

W innym badaniu 80 dzieci ze zdiagnozowanym spektrum autystycznym zostało przydzielonych do jednej z dwóch grup. Grupa 1 przez 6 tygodni stosowała dietę bezglutenową, natomiast grupa 2 stosowała zwyczajową dietę. Przed rozpoczęciem badania 53,9% wszystkich badanych dzieci cierpiało na dolegliwości żołądkowo-jelitowe (bóle brzucha, biegunki, zaparcia, wzdęcia). W grupie stosującej dietę bezglutenową częstość objawów ze strony przewodu pokarmowego zmniejszyła się z 40% do 17%, natomiast w grupie stosującej zwykłą dietę wzrosła z 42% do 44%. Częstość zaburzeń behawioralnych zmniejszyła się w grupie bezglutenowej z 80% do 75%.

Podsumowanie

Biorąc pod uwagę wyniki badań, dieta bezglutenowa może być szczególnie korzystna w aspekcie zmniejszenia dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, które są częstym problemem wśród autystycznych dzieci. Potrzeba jednak większej ilości badań dotyczących skuteczności diet eliminacyjnych i diety ketogennej w minimalizowaniu zaburzeń behawioralnych u dzieci z autyzmem. Obecne wyniki, zwłaszcza dotyczące diety ketogennej, wydają się być obiecujące w tym zakresie, lecz jest to trend stosunkowo nowy i wymaga dokładniejszej analizy. Nie należy samemu wprowadzać dziecku żadnej diety eliminacyjnej bez uprzedniej konsultacji z lekarzem.

 

 

Spis piśmiennictwa:

  1. Ghalichi F., Ghaemmaghami J., Malek , Ostadrahimi A.: Effect of gluten free diet on gastrointestinal and behavioral indices for children with autism spectrum disorders: a randomized clinical trial, 2016, World Journal of Pediatrics
  2. El-Rashidy O., El-Baz F., El-Gendy Y., Khalaf R., Reda D., Saad K.: Ketogenic diet versus gluten free casein free diet in autistic children: a case-control study, 2017, Metabolic brain disease
  3. Wolańczyk T., Komender J. (red.): Zaburzenia emocjonalne i behawioralne u dzieci, 2005, Wydawnictwo Lekarskie PZWL