Cukrzyca ciążowa – jak ją rozpoznać?

Cukrzyca ciążowa (ang. Gestational Diabetes Mellitus – GDM) definiowana jest jako każde zaburzenie tolerancji glukozy, które zostaje rozpoznane po raz pierwszy w czasie ciąży. GDM jest jednym z najczęściej występujących schorzeń wśród kobiet ciężarnych, obok nadciśnienia tętniczego, niedokrwistości, zakażenia dróg moczowych oraz gestozy (zatrucia ciążowego). Nieleczona cukrzyca ciężarnych powoduje wiele negatywnych konsekwencji, zarówno dla matki, jak i dla dziecka, dlatego też tak ważne jest jej wczesne rozpoznanie i jak najszybsze podjęcie leczenia.

Skąd bierze się cukrzyca ciążowa i jak ją rozpoznać?

Insulina jest hormonem, który odgrywa kluczową rolę w regulacji poziomu cukru we krwi. Jest on wydzielany przez trzustkę. Umożliwia transport glukozy do komórek organizmu i w ten sposób dostarcza im energii niezbędnej do różnych procesów metabolicznych. W ten sposób, insulina powoduje obniżenie stężenia glukozy we krwi. W przypadku cukrzycy ciążowej u części kobiet trzustka nie jest w stanie pokryć rosnącego zapotrzebowania na insulinę, w związku z czym dochodzi do wzrostu stężenia glukozy we krwi powyżej normy. Kolejną przyczyną jest pojawiająca się w czasie ciąży insulinooporność, czyli zmniejszona wrażliwość komórek organizmu na działanie insuliny. Za wystąpienie insulinooporności odpowiadają przede wszystkim hormony (estrogeny, prolaktyna, progesteron), które mają odwrotne działanie do insuliny, a których stężenie w czasie ciąży wzrasta.

Diagnostyka w kierunku wykrycia cukrzycy ciężarnych polega na oznaczeniu stężenia glukozy na czczo na początku ciąży, w czasie pierwszej wizyty u ginekologa. Kobietom, które znajdują się w grupie ryzyka należy zlecić wykonanie test doustnego obciążenia glukozą, który został opisany w tym artykule. Należy pamiętać, że każda ciąża, w której pojawia się cukrzycą, jest ciążą wysokiego ryzyka.

Kto znajduje się w grupie ryzyka zachorowania na GDM?

Pewne czynniki predysponują do wystąpienia cukrzycy ciężarnych. Należą do nich:

– wiek matki powyżej 35 lat,

– otyłość matki przed ciążą,

– rodzinne występowanie cukrzycy,

– występowanie cukrzycy w poprzedniej ciąży,

– urodzenie dziecka o masie ciała powyżej 4000 g,

– niewyjaśnione zgony wewnątrzmaciczne lub okołoporodowe.

Konsekwencje cukrzycy ciążowej

Cukrzyca ciężarnych stanowi zagrożenie dla matki i rozwijającego się płodu. U matek, u których rozpoznano GDM, 2 razy częściej występuje nadciśnienie tętnicze, porody przedwczesne, poronienia oraz zakażenia dróg moczowych i pochwy.

U dzieci matek z cukrzycą istnieje wyższe ryzyko wystąpienia wad rozwojowych
(6-9%), w porównaniu do noworodków matek zdrowych (1-2%), jednak zazwyczaj dotyczy to cukrzycy, która istniała przed ciążą, ale została rozpoznana w czasie jej trwania. Co więcej, występowanie wcześniactwa u matek chorych na GDM jest częstsze, w porównaniu do matek zdrowych. U noworodków matek z GDM znacznie częściej masa urodzeniowa przekracza 4000 g, przez co są one narażone na urazy okołoporodowe. Cukrzyca ciążowa może również powodować odległe powikłania u dziecka, do których należą wyższe ryzyko wystąpienia cukrzycy, otyłość oraz gorszy rozwój intelektualny i psychomotoryczny.

 

Spis piśmiennictwa:

  1. Chen P., Wang S., Ji J., Ge A., Chen C., Zhu Y., Xie N., Wang Y.: Risk factors and management of gestational diabetes, Cell Biochemistry and Biophysics, 2014
  2. Coustan D.R.: Gestational diabetes mellitus, Clinical Chemistry, 2013
  3. Łagoda K., Kobus G., Bachórzewska-Gajewska H.: Wpływ cukrzycy ciążowej na rozwój płodu i noworodka, Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii, 2008