Żywienie, a odporność – część I – Witaminy

Układ immunologiczny jest niezwykle istotnym elementem wpływającym na prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. Jego podstawową rolą jest obrona przed patogenami i utrzymanie organizmu w stanie równowagi. Jednym z czynników warunkujących działanie układu odpornościowego jest sposób żywienia.

Już w okresie życia płodowego kształtowana jest odporność dziecka. Badania wykazały, iż nieprawidłowe odżywianie w ciąży może być przyczyną wystąpienia u dziecka chorób takich jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, otyłość czy choroba niedokrwienna serca.                                

Witamina A

Jednym ze składników żywności wpływających na prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego jest witamina A. Wykazuje działanie antyoksydacyjne chroniące organizm przed negatywnym działaniem wolnych rodników. Ponadto, utrzymuje ciągłość błon śluzowych nie dopuszczając do zainfekowania organizmu drobnoustrojami. Witamina A występuje w żywności naturalnie w postaci retinolu (produkty zwierzęce) oraz B- karotenu (produkty roślinne). Bogatym źródłem witaminy A są między innymi jaja, sery żółte, masło, marchew, papryka czerwona oraz szpinak.

Witamina C

Witamina C wykazuje działanie immunostymulacyjne. Występuje w dużej ilości w leukocytach, gdzie jest szybko zużywana podczas infekcji. W okresie jesienno-zimowym zaleca się więc zwiększenie podaży witaminy C w diecie poprzez zwiększenie spożycia warzyw i owoców. Bogatym źródłem witaminy C w żywności są: papryka, czarna porzeczka, owoce cytrusowe, pomidor, brokuły czy jarmuż.

Witamina D

Witamina D odgrywa niezwykle istotną rolę w organizmie wpływając zarówno na odporność wrodzoną, jak i nabytą. Zbyt mała podaż witaminy D w diecie oraz mała ekspozycja na promieniowanie słoneczne może bezpośrednio wiązać się z częstszym występowaniem infekcji u dziecka. Warto zadbać więc o dostateczną ekspozycję na promieniowanie słoneczne oraz spożycie produktów będących bogatym źródłem witaminy D tj. tłuste ryby morskie, masło, jaja, oleje roślinne, mleko i produkty mleczne. Witamina D powinna być również dostarczana dzieciom w postaci suplementów.

Witamina E

Witamina E jest bardzo silnym przeciwutleniaczem chroniącym organizm przed wolnymi rodnikami. Zapobiega uszkodzeniu naczyń krwionośnych i chroni organizm przed wystąpieniem degeneracyjnych chorób metabolicznych.  Duże ilości witaminy E występują w olejach roślinnych (rzepakowy, słonecznikowy, sojowy, kukurydziany), orzechach laskowych, nasionach słonecznika, pestkach dyni czy migdałach. Wśród warzyw i owoców dobrym źródłem witaminy E są między innymi natka pietruszki, papryka, szpinak, pomidory czy czarne jagody.

Prawidłowy poziom ww. witamin w diecie może bezpośrednio przyczyniać się do zwiększenia odporności organizmu wpływając na zmniejszenie częstości zachorowań i utrzymanie homeostazy ustroju.

 

BIBLIOGRAFIA:

  1. Krzysik M, Biernat J, Grajeta H. Wpływ wybranych składników odżywczych pożywienia na funkcjonowanie układu odpornościowego Cz. II. Immunomodulacyjne działanie witamin i pierwiastków śladowych na organizm człowieka. Adv Clin Exp Med 2007, 16(1): 123-133
  2. Książyk J. Żywienie a odporność. Nowa Ped 2002, 3: 204-208
  3. Kościej A, Skotnicka-Graca U, Ozga I. Rola wybranych czynników żywieniowych w kształtowaniu odporności dzieci. Probl Hig Epidemiol 2017, 98(2): 110-117.
  4. Kunachowicz i wsp.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności, PZWL, Warszawa 2005