Probiotyki – czy tylko po antybiotykoterapii?

Kilka słów o probiotykach:

            Bakterie- większość osób, które usłyszy to słowo w pierwszej chwili myśli o infekcjach i chorobach. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie bakterie są organizmami patogennymi, czyli wywołującymi choroby. Wiele z nich stanowią gatunki, które podawane w odpowiednich ilościach mogą przynieść konkretne korzyści zdrowotne dla osób dorosłych i dzieci. Do tej szczególnej grupy bakterii należą bakterie probiotyczne, występujące w probiotykach. Są to produkty lub preparaty zawierające adekwatną ilość żywych drobnoustrojów, które przyjmowane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie człowieka.
            Idealny probiotyk musi być odporny na działanie soku żołądkowego (w przeciwnym razie zawarte w nim żywe bakterie mogłyby ulec strawieniu), mieć zdolność do przeżycia i wzrostu w przewodzie pokarmowym oraz wykazywać historię bezpiecznego stosowania. Ponadto, probiotyk powinien hamować wzrost bakterii chorobotwórczych, takich jak Salmonella.

            Zgodnie z badaniami, właściwości probiotyków zależą od konkretnego szczepu, czyli populacji drobnoustrojów, które wyróżniają się pewnymi cechami. Aby właściwie stosować probiotyki i uzyskać odpowiednie efekty zdrowotne, należy znać działanie nie tylko rodzaju czy gatunku bakterii, ale również jego szczepu.

Probiotyki w leczeniu biegunek poantybiotykowych

            Jednym z najlepiej poznanych działań prozdrowotnych szczepów Lactobacillus rhamnosus GG i Saccharomyces cerevisiae jest leczenie biegunek poantybiotykowych. Jest to najczęstsze powikłanie po antybiotykoterapii. Występuje u 11% do 40% dzieci w czasie leczenia i po 2 miesiącach od jego zakończenia. W badaniu, w którym doustnie podawano grupie dzieci dwa razy dziennie preparat probiotyczny, biegunka występowała znacznie rzadziej (7,5%) w porównaniu do grupy dzieci, które nie otrzymywały probiotyku (23%). Co więcej, stosowanie wyżej wymienionych szczepów skraca czas trwania biegunki o jeden dzień.

Probiotyki w zapobieganiu alergii i AZS

            Skuteczność probiotyków bada się także w zapobieganiu alergii i atopowego zapalenia  skóry (AZS) u dzieci, które charakteryzuje się występowaniem wyprysków na skórze. W jednym z badań kobietom ciężarnym, u których stwierdzono występowanie atopii w rodzinie, podawano szczep Lactobacillus rhamnosus GG przez 2-4 tygodnie przed porodem. Po porodzie, zarówno matka, jak i dziecko otrzymywali ten sam preparat probiotyczny przez okres 6 tygodni. Skuteczność działania preparatu oceniono po 2 i 4 latach. W drugim roku życia, wśród dzieci, które przyjmowały probiotyk AZS występowało dwa razy rzadziej, w porównaniu do grupy dzieci, która go nie przyjmowała. W czwartym roku życia wciąż utrzymywało się rzadsze występowanie AZS wśród badanych dzieci (objawy były zaobserwowane u 26% dzieci, które otrzymywały probiotyk i u 47% tych, które go nie przyjmowały).

Probiotyki w leczeniu kolki niemowlęcej

            Sugeruje się także, że probiotyki mogą mieć zastosowanie w leczeniu kolki niemowlęcej. Jak wynika z badań, podawanie niemowlętom szczepu Lactobacillus reuteri może skrócić czas nadmiernego i napadowego płaczu u dzieci. Szczególnie obserwuje się taką zależność u dzieci karmionych piersią, natomiast u dzieci karmionych mlekiem początkowym efekt ten nie został zaobserwowany. W jednej z badanych grup, podawanie tego konkretnego szczepu bakterii probiotycznych przez 3 tygodnie skróciło czas trwania płaczu o 25 minut, w porównaniu do grupy niemowląt, która nie otrzymywała probiotyku.

Jak przyjmować probiotyki, aby zmaksymalizować efekty ich działania

            Jaka jest zatem odpowiednia pora na przyjmowanie probiotyku, aby zwiększyć żywotność bakterii probiotycznych w preparatach i zminimalizować ryzyko uszkodzenia drobnoustrojów? Czy najkorzystniejsze będzie przyjmowanie go przed, po czy w trakcie posiłku? Zaleca się, by w celu jak najlepszego przetrwania bakterii, podawać probiotyk razem z posiłkiem lub chwilę przed nim. Zdecydowanie odradza się zażywanie preparatów probiotycznych na czczo, gdyż sok żołądkowy niszczy osłonkę kapsułki i uszkadza zawarte w niej drobnoustroje. Posiłek natomiast działa ochronnie na strukturę kapsułki. Nie zaleca się również podawania probiotyku z wodą lub z sokiem.

 

 

 

Spis piśmiennictwa:

  1. Czerwionka-Szaflarska M., Romańczuk B., Probiotyki w profilaktyce i leczeniu wybranych schorzeń przewodu pokarmowego, Wybrane Problemy Kliniczne, 2010
  2. Kotowska M., Albrecht P., Szajewska H. : Saccharomyces boulardii in the prevention of antibioticassociated diarrhoea in children: a randomized double-blind placebo-controlled trial. Alimentary Pharmacology & Therapeutics., 2005
  3. Nowak A., Śliżewska K., Libudzisz Z., Socha J., Probiotyki-efekty zdrowotne, Żywność. Nauka.Technologia. Jakość, 2010
  4. Sung V., D’Amico F., Cabana MD., Chau K., Koren G., Savino F., Szajewska H., Deshpande G., Dupont C., Indrio F., Mentula S., Partty A., Tancredi D., Lactobacillus reuteri to treat infant colic-a meta-analysis, Pediatrics, 2018
  5. Tompkins T., Mainville I., Arcand Y., The impact of meals on a probiotic during transit through a model of the human upper gastrointestinal tract. Beneficial Microbes, 2011